کاتد مس چیست؟ کاتد مس ورق تخت و مستطیلی از مس با خلوص حداقل ۹۹٫۹۹ درصد است. این ورق در آخرین مرحله پالایش، روی الکترود منفی سلول الکترولیز تشکیل می‌شود. همه محصولات مسی که در بازار می‌بینید از همین ورق‌ها شروع می‌شوند: از سیم برق خانه تا لوله کولر گازی و سیم‌پیچ موتور. برای همین قیمت کاتد مبنای قیمت تقریباً همه محصولات مسی است.
کاتد مس دقیقاً به چه چیزی گفته می‌شود؟
«کاتد» در الکتروشیمی نام الکترودی است که یون‌های مثبت به سمت آن حرکت می‌کنند و روی آن می‌نشینند. در پالایشگاه مس، یون‌های مس از محلول الکترولیت جدا می‌شوند و لایه‌لایه روی یک ورق شروع‌کننده (استارتر) یا صفحه فولاد ضدزنگ رسوب می‌کنند. چند روز بعد، ورق ضخیمی از مس خالص به دست می‌آید که از صفحه جدا و بسته‌بندی می‌شود. در بازار به همین ورق «کاتد مس» یا «مس کاتد» می‌گویند.
کاتد ظاهری صورتی‌مسی دارد. سطح آن کاملاً صیقلی نیست و ممکن است برجستگی‌های ریز به نام «ندول» داشته باشد. لبه‌ها و گوشه‌ها هم معمولاً کمی ناهموارند. این ظاهر طبیعی است و نشانه کیفیت پایین نیست.
تفاوت آند و کاتد مس
یکی از رایج‌ترین سوال‌های تازه‌واردها تفاوت آند و کاتد مس است. هر دو در یک سلول الکترولیز کنار هم قرار دارند، اما نقش و کیفیتشان کاملاً فرق دارد:
به زبان ساده، آند مسی است که هنوز باید پالایش شود و کاتد همان مس پالایش‌شده. آند معمولاً در بازار آزاد معامله نمی‌شود و خریدار اصلی آن خود پالایشگاه است. کاتد اما کالای تجاری اصلی بازار مس است.
چرا خلوص کاتد این‌قدر مهم است؟
رسانایی الکتریکی مس با کوچک‌ترین ناخالصی افت می‌کند. چند ده ppm آهن، گوگرد یا آرسنیک کافی است تا مفتول کشیده‌شده از آن کاتد در کارخانه کابل‌سازی ترک بردارد یا به رسانایی استاندارد نرسد. برای همین بورس‌های جهانی و خریداران صنعتی فقط کاتدی را می‌پذیرند که با استانداردهای مشخص سنجیده شده باشد.
شرح کامل این استانداردها را در مقاله استاندارد کاتد مس و معنی گرید A نوشته‌ایم.
کاتد مس در کجای زنجیره صنعت قرار دارد؟
زنجیره ارزش مس را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:
- استخراج سنگ معدن (عیار معمولاً کمتر از یک درصد)
- تغلیظ و تولید کنسانتره (حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد مس)
- ذوب و تولید مس بلیستر و سپس آند
- پالایش الکترولیتی و تولید کاتد
- تبدیل کاتد به مفتول، لوله، ورق، تسمه و آلیاژ
- ساخت محصول نهایی و در پایان، بازگشت آن به چرخه به شکل ضایعات
کاتد نقطه‌ای است که مس برای اولین بار به کالای استاندارد و قابل معامله در بورس تبدیل می‌شود. قیمت‌گذاری مراحل بعدی معمولاً با فاصله‌ای از قیمت کاتد انجام می‌شود. مثلاً قیمت ضایعات مس براق را معمولاً با درصدی از کاتد اعلام می‌کنند.
جزئیات این رابطه را در مقایسه کاتد مس و ضایعات مس ببینید.
قیمت امروز کاتد را می‌خواهید؟ آخرین قیمت بورس کالا و بازار آزاد همراه با نمودار روزانه در صفحه قیمت مس کاتد به‌روز می‌شود.
کاتد مس به چه شکل‌هایی فروخته می‌شود؟
کاتد معمولاً به صورت بندیل فروخته می‌شود: چند ورق روی هم چیده و با تسمه فلزی محکم بسته می‌شوند. وزن هر بندیل معمولاً ۲ تا ۲٫۵ تن است. بعضی تولیدکنندگان کاتد را برش‌خورده یا به صورت ورق‌های کوچک‌تر هم عرضه می‌کنند.
اندازه و وزن دقیق هر ورق در مقاله وزن و ابعاد کاتد مس آمده است.
چه کسانی کاتد مس می‌خرند؟
- کارخانه‌های مفتول و سیم و کابل که بزرگ‌ترین مصرف‌کننده‌اند
- تولیدکنندگان لوله، ورق و تسمه مسی
- ریخته‌گری‌ها و کارخانه‌های آلیاژ برنج و برنز
- بازرگانان و تأمین‌کنندگان که کاتد را به کارگاه‌های کوچک‌تر می‌رسانند
- سرمایه‌گذارانی که مس را به عنوان دارایی نگه می‌دارند
فهرست کامل محصولاتی که از کاتد ساخته می‌شوند را در کاربرد کاتد مس آورده‌ایم.
اگر تازه وارد این بازار شده‌اید، پیشنهاد می‌کنیم پیش از اولین خرید، راهنمای شروع کار در بازار مس را بخوانید.
سوالات متداول
کاتد مس با شمش مس چه فرقی دارد؟
کاتد مستقیماً از پالایش الکترولیتی به دست می‌آید و خلوص آن ۹۹٫۹۹ درصد است. شمش معمولاً از ذوب کاتد یا ضایعات ریخته‌گری می‌شود و خلوصش به ماده اولیه بستگی دارد. مسیر تبدیل کاتد به محصولات بعدی را در مقاله تبدیل کاتد به مفتول مس ببینید.
آیا کاتد مس زنگ می‌زند؟
مس زنگ نمی‌زند، اما در هوای مرطوب لایه نازکی از اکسید روی آن می‌نشیند و رنگش تیره می‌شود. این لایه سطحی است و معمولاً روی خلوص اثری ندارد.
کاتد مس را از کجا بخرم؟
از رینگ بورس کالا، با گواهی سپرده یا از تأمین‌کنندگان معتبر بازار آزاد. مس‌فروشان کاتد گرید A را با فاکتور رسمی و ارسال به سراسر کشور تأمین می‌کند.
برای خرید کاتد مس استعلام بگیرید. مقدار و شهر محل تخلیه را ثبت کنید تا کارشناس فروش قیمت روز و شرایط را اعلام کند.
