صادرات کاتد مس یکی از مسیرهای ارزآوری صنعت مس ایران است؛ اما تداوم صادرات این محصول در کنار محدودیت توسعه صنایع پایین‌دستی، یک پرسش راهبردی را مطرح می‌کند: آیا مزیت معدنی کشور به اندازه کافی به تولید محصولات نهایی، اشتغال صنعتی و ارزش‌افزوده داخلی تبدیل می‌شود؟
به گزارش انجمن مس ایران- بر اساس اظهارات وحید اسلامیان رئیس انجمن مس ایران در آذرماه ۱۴۰۴، تولید کاتد مس کشور حدود ۳۲۰ هزار تن و مصرف داخلی آن نزدیک به ۱۵۰ هزار تن اعلام شده است. به گفته وی، بخش عمده مصرف داخلی نیز در صنایع میانی انجام می‌شود و سهم صنایع پایین‌دستی همچنان محدود است. این ارقام نشان می‌دهد که مسئله صرفاً میزان تولید یا صادرات نیست؛ ظرفیت جذب مواد اولیه در حلقه‌های تکمیلی زنجیره نیز اهمیت تعیین‌کننده دارد. آمار تجارت نیز جایگاه صادراتی کاتد را نشان می‌دهد. بر پایه آمار گمرکی منتشرشده درباره پنج‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، ارزش صادرات کاتد مس ایران به حدود ۲۶۳ میلیون دلار رسید که بیش از ۷۶ درصد آن راهی چین شد. این تمرکز بازار، در کنار درآمد ارزی، اهمیت تنوع‌بخشی به مقاصد صادراتی و توسعه صادرات محصولات فرآوری‌شده‌تر را برجسته می‌کند. صادرات کاتد در عین حال که درآمد ارزی ایجاد می‌کند، در صورت توسعه‌نیافتن ظرفیت صنایع تکمیلی می‌تواند به معنای واگذاری بخشی از فرصت‌های ارزش‌آفرینی به بازارهای مقصد باشد. تولید مفتول، سیم و کابل، قطعات الکتریکی و محصولات مسی تخصصی، علاوه بر مصرف کاتد، به سرمایه‌گذاری، فناوری، تأمین مالی و دسترسی پایدار به انرژی نیاز دارد. رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران نیز محدودیت ظرفیت برخی حلقه‌های فرآوری، کمبود تجهیزات و فناوری و مشکلات انرژی را از موانع تکمیل زنجیره مس کشور دانسته است. از سوی دیگر، محدودکردن صادرات به‌تنهایی تضمین‌کننده رونق صنایع پایین‌دستی نیست؛ اگر تولیدکنندگان داخلی توان مالی و فنی کافی نداشته باشند یا مواد اولیه را با قیمت و شرایط قابل رقابت دریافت نکنند، سیاست‌های محدودکننده می‌تواند به افت انگیزه تولید و کاهش درآمد ارزی منجر شود.
منبع: انجمن مس ایران
تاریخ انتشار خبر: ۴ آبان ۱۴۰۵
